Venres 1 de marzo de 2019. O Real Decreto-lei, aprobado hoxe polo Consello de Ministros, ten por obxecto adoptar medidas de adaptación do ordenamento xurídico español co fin de facer fronte ás consecuencias dunha retirada do Reino Unido da Unión Europea sen un acordo celebrado con arranxo ao disposto no artigo 50.2 do Tratado da Unión Europea. As medidas contempladas no presente Real Decreto-lei oriéntanse a dous obxectivos: preservar os intereses dos cidadáns, españois e británicos, que exerceron o seu dereito á libre circulación antes da data de retirada e preservar o normal desenvolvimiento dos fluxos comerciais e os intereses económicos de España.

O Goberno aprobou, do mesmo xeito que outros Estados Membros da Unión Europea, medidas normativas nacionais, que completan as adoptadas pola Unión Europea.

Trátase de medidas de carácter temporal, dirixidas a facilitar o tránsito cara á nova situación derivada da consideración do Reino Unido como un terceiro estado. Deste xeito, non pretenden establecer a relación futura con Reino Unido e a súa vixencia cesará cando transcorra o prazo que en cada caso se indique, ou antes, se se adoptan, a nivel bilateral e europeo, segundo corresponda, os instrumentos chamados a regular as relacións co Reino Unido de forma duradeira.

O mantemento das medidas condiciónase a tratamento equivalente por parte do Reino Unido, que se verificará a través dos mecanismos singularmente habilitados para o efecto.

En canto ao contido, o mesmo estrutúrase fundamentalmente ao redor de dous conceptos: cidadanía e actividades económicas. Aínda que tamén prevé normas de cooperación policial e xudicial en relación con procedementos iniciados antes da data de retirada.

En cidadanía adóptanse medidas de continxencia en materia de residencia, traballadores transfronteirizos, acceso e exercicio de profesións e o emprego público, traballadores desprazados, seguridade social, asistencia sanitaria e acceso á universidade.

No ámbito de actividades económicas adóptanse medidas en materia de servizos financeiros, aduanas, contratación pública, autorizacións e licenzas: permisos de conducir, material de defensa e dobre uso, armas e explosivos, e transporte terrestre.

Con carácter xeral as medidas aplícanse tamén aos nacionais británicos e operadores económicos establecidos en Xibraltar. As medidas de continxencia neste ámbito buscan protexer os intereses españois e, en particular os do Campo de Xibraltar. Son medidas de continxencia: unilaterais e temporais posto que a relación futura definirase unha vez se produza a saída de Reino Unido, tendo en conta que calquera actuación a nivel europeo deberá contar co visto e prace das autoridades españolas.

Cidadanía

España é o Estado membro da Unión Europea no que residen un maior número de nacionais do Reino Unido, máis de 300.000 rexistrados, e un número sen determinar de non rexistrados. No Reino Unido residen, polo menos, 150.000 españois.

Mediante o Real Decreto-lei establécese a transición ao réxime xeral de estranxeiría dos nacionais británicos e os seus familiares.

Deste xeito, para acreditar a residencia legal dos nacionais británicos e os seus familiares, en España dotarase de validez, transitoriamente, aos certificados de rexistro como residente comunitario expedidos con anterioridade á data de retirada, de conformidade coa Directiva 2004/38,. Respecto daqueles nacionais británicos que non puidesen obter os certificados de rexistro antes da data de retirada mantense a súa residencia legal ata que se resolva definitivamente sobre a súa situación.

Os nacionais británicos e os seus familiares deberán pedir, antes do 31 de decembro de 2020, a Tarxeta de Identidade de Estranxeiro, documento que acreditará de forma definitiva, a súa residencia legal en España.

O Goberno aprobará unhas instrucións que articulan o procedemento para transitar á súa situación definitiva, dentro do réxime xeral de residencia de nacionais dun terceiro estado.

No caso de que xa dispuxesen de residencia permanente como cidadáns europeos o proceso será case automático. Noutro caso recoñeceráselles a residencia temporal, en función do tempo de residencia acreditado, conforme á lexislación xeral.

A expedición dos novos documentos de residencia é un proceso complexo pois calcúlase que afectará ao redor de 400.000 persoas, que require dun prazo relativamente amplo que foi fixado en 21 meses desde a data de retirada.

Traballadores fronteirizos

Regúlase o procedemento para a emisión dunha autorización de traballo aos nacionais do Reino Unido que reúnan a condición de traballadores fronteirizos en España. Iso condiciónase a un tratamento recíproco aos nacionais españois polas autoridades británicas que garanta o mantemento da actividade laboral especialmente en Xibraltar, onde diariamente se trasladan a traballar 9.000 traballadores españois.

Exercicio de profesión e emprego público

Inclúense medidas para garantir aos españois ou nacionais de estados membros a continuidade da súa actividade profesional en España, cando obtiveron o recoñecemento dos seus cualificaciones profesionais en Reino Unido, coa finalidade de que non teñan que volver obter o recoñecemento.

Así mesmo, abórdase a situación dos nacionais do Reino Unido que, no momento en que se produza a retirada efectiva do Reino Unido, estean a exercer de forma permanente en España unha profesión ou actividade profesional para a cal obtivesen o recoñecemento dos seus cualificaciones profesionais, permitíndolles continuar exercendo esta profesión ou actividade profesional, mesmo para aquelas profesións para cuxo acceso e exercicio se esixe ser nacional dun estado membro.

Por outra banda, prolóngase a aplicación do réxime xurídico vixente para as solicitudes de recoñecemento de cualificaciones profesionais presentados (i) por españois ou por nacionais doutro estado membro cando se obtiveron -os títulos ou as cualificaciones- no Reino Unido; (ii) ou ben por nacionais do Reino Unido cando se obtiveron no Reino Unido ou en calquera outro estado membro, con anterioridade á entrada en vigor deste Real Decreto-lei ou dentro dos cinco anos seguintes, sempre que os estudos ou actividades que conduzan á súa obtención se iniciaran con anterioridade á retirada sen acordo.

Regúlase así mesmo o réxime aplicable aos títulos de formación de recoñecemento automático a quen se atope exercendo en España unha profesión ou actividade profesional de maneira temporal ou ocasional, ás sociedades profesionais e aos auditores de contas e sociedades de auditoría inscritos no Rexistro Oficial de Auditoría de Contas.

Emprego público

No ámbito de emprego público, prevese o mantemento da condición de funcionario da función pública española dos nacionais británicos que ostenten tal condición no momento da retirada. Tamén se prevé que a conserven as persoas que reúnan as circunstancias persoais previstas no artigo 57.2 do texto refundido da Lei do Estatuto Básico do Empregado Público: o cónxuxe dun nacional do Reino Unido, sempre que non estean separados de dereito, así como os seus descendentes e os do seu cónxuxe, sempre que non estean separados de dereito, sexan menores de vinte e un anos ou maiores da devandita idade dependentes.

No caso de nacionais británicos que presentasen a súa candidatura a procesos selectivos con anterioridade á data efectiva de saída do Reino Unido da UE, han de cumprir os requisitos para o ingreso na función pública o día de terminación do prazo de presentación das solicitudes para participar nos mesmos.

Traballadores desprazados e comités de empresa

Aclárase cal vai ser o réxime transitorio aplicable ás empresas establecidas en España que, á data de retirada, teñan traballadores desprazados temporalmente a Reino Unido; e garántese o mantemento dos comités de empresa europeos en empresas ou grupos de empresas de dimensión comunitaria con Reino Unido que se constituíron ou acordado con anterioridade á data de retirada do Reino Unido.

Protección dos dereitos de seguridade social

O Real Decreto-lei establece as medidas necesarias para protexer aos traballadores e pensionistas cubertos polos sistemas de seguridade social británico e español que exerceron as liberdades de residencia e circulación na Unión Europea. Estas medidas serán aplicables ata un período determinado e só en defecto ou ata que se asine un acordo internacional (entre a UE e Reino Unido ou, de maneira bilateral, entre España e Reino Unido) que regule con carácter permanente a coordinación de ambos os sistemas.

As medidas incluídas no Real Decreto-lei cobre aquelas cuestións que se consideran máis relevantes e que precisan dunha actuación urxente, tales como a exportación de pensións, a totalización de cotizacións realizadas ata a data de retirada do Reino Unido para o acceso e cálculo das pensións, a incapacidade temporal (IT) e as prestacións por maternidade, paternidade e desemprego, de modo que:

  • España continuará abonando as pensións contributivas e as súas correspondentes revalorizacións, aínda que o beneficiario resida en Reino Unido.
  • Non se suspenderá o abono dos complementos por mínimos dos beneficiarios españois residentes no Reino Unido, aínda que Reino Unido pase a ser un terceiro estado tras a súa retirada da Unión Europea.
  • Garantirase a acumulación dos períodos de seguro acreditados en España e no Reino Unido con anterioridade á data de retirada a efectos de causar o dereito e do cálculo das pensións e prestacións, sempre que exista reciprocidade.
  • Computaranse no recoñecemento das prestacións por desemprego, a cargo de España, os períodos cotizados no Reino Unido antes da data de retirada sempre que as últimas cotizacións se realizaran en España e mentres se manteña a residencia en España.
  • Ademais, para protexer aos 14.000 residentes no Campo de Xibraltar (9.000 son españois) que se desprazan diariamente a traballar a Xibraltar, estes traballadores trasfronterizos poderán acceder ás prestacións por desemprego recoñecidas por España polos períodos cotizados en Xibraltar antes e despois da data de retirada, sen que lles sexa requirido cotizar ao sistema de seguridade social español por esta continxencia.

Asistencia sanitaria dos nacionais do Reino Unido en España

En relación ao acceso á asistencia sanitaria, o Real Decreto-lei establece que España continuará prestando aos nacionais de Reino Unido asistencia sanitaria en España nos mesmos termos e coas mesmas condicións establecidas con anterioridade á retirada do Reino Unido da Unión Europea, a condición de que o Reino Unido cumpra o seguinte:

  • Que garanta estas mesmas condicións a aquelas persoas que teñan dereito a recibir asistencia sanitaria en Reino Unido con cargo a España, reciprocidade que será obxecto de comprobación aos 2 meses de entrada en vigor do Real Decreto-lei.

  • Que garanta o reembolso dos gastos pola asistencia sanitaria prestada en España polos servizos sanitarios nos mesmos termos que na actualidade.

De modo que, os traballadores, pensionistas, turistas e estudantes que teñen dereito á asistencia sanitaria británica, continuarán recibindo esta asistencia en España durante un prazo determinado, salvo que con anterioridade se asine un acordo internacional (entre a UE e Reino Unido ou, de maneira bilateral, entre España e Reino Unido) que regule esta materia. Así mesmo, co fin de asegurar a correcta prestación da asistencia sanitaria, as tarxetas sanitarias expedidas a favor dos nacionais do Reino Unido manterán a súa vixencia, e para os desprazamentos temporais e tratamentos programados será válido o documento acreditativo da cobertura sanitaria a cargo das entidades británicas.

Por último, establécense as características do procedemento de facturación e reembolso e atribúese ao Instituto de Nacional da Seguridade Social (INSS) a competencia para a xestión dos citados procedementos.

Acceso á universidade

Prevese que aqueles alumnos procedentes dos sistemas educativos de Reino Unido ou Xibraltar poidan seguir acolléndose aos procedementos de acceso á Universidade española que lles eran aplicables antes da data de retirada durante o curso 2019-2020 e 2020-2021. Desta forma protéxese aos alumnos que iniciaron a última etapa da súa educación escolar, confiando en que cando finalizasen os seus estudos poderían acceder a unha Universidade Española sen problemas nin trabas administrativas.

Cooperación policial e xudicial internacional

Coa retirada de Reino Unido, deixa de ser de aplicación a normativa aplicable en procesos europeos de cooperación policial e xudicial.

Por iso, faise necesario aclarar o réxime transitorio de aplicación aos procedementos de cooperación policial e xudicial, distinguindo se os mesmos se iniciaron con anterioridade á entrada en vigor do presente Real Decreto-lei ou con posterioridade.

Servizos financeiros

A perda do pasaporte comunitario implica que as entidades financeiras británicas terán que adaptarse aos réximes de terceiros países para seguir prestando servizos en España, incluíndo aqueles servizos que resulten de contratos subscritos con anterioridade, pero con vencimiento posterior á retirada do Reino Unido. Co obxectivo de reforzar a seguridade xurídica, a protección do cliente e evitar calquera risco para a estabilidade financeira, o Real Decreto-lei constata que a vixencia dos contratos non se ve afectada pola retirada do Reino Unido, un feito que a Comisión Europea xa puxo de manifesto nas súas comunicacións. Ademais, establécese un réxime temporal para garantir que a adaptación aos réximes de terceiros países non implique unha disrupción na prestación de servizos asociados aos devanditos contratos ou, alternativamente, facilitar a relocalización ou terminación dos contratos se a entidade non desexa continuar coa súa actividade en España. O réxime temporal habilítase para as actividades suxeitas a autorización. As actividades vinculadas á xestión dos contratos que non requiran autorización poderán seguir realizándose sen necesidade de acollerse ao réxime temporal.

Aduanas

Introdúcese a posibilidade de adiantar determinadas solicitudes esixidas polo réxime aduaneiro con terceiros estados antes da data de retirada para evitar a súa concentración nos días seguintes á saída de Reino Unido da Unión Europea.

Contratación pública

Regúlase a situación transitoria en que quedan os operadores económicos do Reino Unido ou de Xibraltar no que se refire aos procedementos de contratación pública. Esta regulación ten como obxectivo prover seguridade xurídica e non prexudicar a aqueles operadores económicos que confiaron no proxecto europeo e participaron en procedementos de contratación pública iniciados previamente á retirada do Reino Unido da Unión Europea, tutelándose así os intereses dos operadores económicos que exerceron os seus dereitos de libre circulación ao amparo das liberdades conferidas polos Tratados no ámbito da contratación pública. Nestes casos, os operadores económicos británicos terán a mesma consideración que as empresas pertencentes a Estados membros da Unión Europea. Tal situación é ademais coherente co dereito transitorio que veu rexendo a contratación pública en España.

Tamén se prevé que nas contratacións públicas que, no seu caso, deban celebrarse para a aplicación das medidas contempladas no Real Decreto-lei, os expedientes de contratación poderán ser obxecto de tramitación urxente ou de tramitación de emerxencia, de acordo co establecido a Lei 9/2017, do 8 de novembro, de Contratos do Sector Público.

Autorizacións e licenzas

Recoñécese a validez dos permisos de condución expedido por autoridades británicas durante un período de período transitorio de nove meses. Neste prazo poderase trocar o seu permiso de condución por outro permiso español, o que lles permitirá seguir conducindo no noso país, a pesar da retirada do Reino Unido da Unión Europea.

Transcorrido ese prazo de nove meses, aos permisos de condución expedidos polas autoridades británicas aplicaríaselles a normativa española prevista para os permisos de condución expedidos por terceiros países, e xa non será posible o troco por outro español ata que, nun futuro, se asine un convenio bilateral de troco de permiso de condución co Reino Unido.

Así mesmo, decláranse válidas as autorizacións outorgadas en aplicación do artigo 2 do Regulamento de control do comercio exterior de material de defensa, doutro material e de produtos e tecnoloxías de dobre uso, aprobado por Real Decreto 679/2014, do 1 de agosto, que teñan como país de destino ou país de procedencia o Reino Unido, e que se atopen en vigor.

Por último, dado que as autorizacións e consentimentos previos de transferencias de armas, explosivos, artigos pirotécnicos e cartuchería, expedidos con anterioridade á data de retirada do Reino Unido da Unión Europea, cumpren cos requisitos e condicións de seguridade ao ser verificados os provedores e os destinatarios, permítese o seu mantemento ata o seu expiración. Tamén se especifica que todo explosivo ou artigo pirotécnico en cuxo procedemento de avaliación da conformidade participase un Organismo Notificado do Reino Unido, a partir da data de retirada do Reino Unido da Unión Europea, non poderá poñerse no mercado.

Transporte

Adóptanse as medidas tendentes a posibilitar os transportes de mercadorías realizados por empresas transportistas establecidas no Reino Unido con orixe ou destino no noso país, sempre que ditas empresas estean autorizadas para realizar transporte no devandito país, exceptuándose os transportes actualmente liberalizados na normativa comunitaria.

Establécese, como marco de aplicación aos transportes discrecionales de viaxeiros en autobús realizados en territorio español por parte de empresas establecidas no Reino Unido, o previsto nos tratados internacionais dos que sexan parte tanto o Reino Unido como España ou a Unión Europea, ou ben o previsto nas normas de organizacións internacionais das que sexan membros tanto o Reino Unido como España ou a Unión Europea, dado que a partir do 1 de abril o Reino Unido integrarase como membro de pleno dereito ao Acordo Interbús.

Por outra banda, recóllese a validez, ata a súa data de expiración, das autorizacións de transporte regular internacional de viaxeiros actualmente vixentes entre o territorio do Reino Unido e o territorio de España.

Servizos aeroportuarios

Respecto a os servizos aeroportuarios, a saída do Reino Unido da Unión Europea determinaría que deixarían de aplicarse as tarifas de embarque e prestacións públicas de cátering previstas para voos dentro do Espazo Económico Europeo.

Por iso, prevese o mantemento destas tarifas para voos ao Reino Unido ata o 28 de febreiro de 2020. C

© Fundación Galicia Europa

ContactoAviso Legal